Ngõ hẹp – “điểm mù” trong phòng cháy đô thị

Hà Nội được biết đến với hàng vạn ngõ, ngách – đặc trưng kiến trúc và nếp sống lâu đời của người dân Thủ đô. Thế nhưng, chính đặc điểm ấy lại đang trở thành “điểm mù” trong công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC).

Tối 10 đến sáng 11/10 vừa qua, thành phố liên tiếp xảy ra hai vụ cháy nghiêm trọng tại khu vực Láng và Văn Miếu. Đặc biệt, vụ hỏa hoạn ở số 9, hẻm 12 ngách 17, ngõ 180 phố Kim Hoa khiến 5 người trong một gia đình thiệt mạng. Ngôi nhà nằm sâu gần 300m so với trục đường chính, khiến xe cứu hỏa không thể tiếp cận, còn lực lượng cứu hộ phải kéo hàng chục mét vòi nước qua nhiều ngách nhỏ.

Theo thống kê, toàn thành phố hiện có hơn 9.480 tuyến ngõ, ngách dài trên 200m mà xe chữa cháy không thể vào được. Không chỉ hẹp, nhiều ngõ còn bị lấn chiếm, mái che, dây điện chằng chịt, xe máy để tràn lòng đường… khiến việc cứu hỏa trở thành “cuộc chạy đua với tử thần.”

Những  “điểm sáng” phòng cháy ở khu dân cư

Để khắc phục hạn chế hạ tầng, nhiều địa phương trong thành phố đã triển khai mô hình PCCC cộng đồng, lấy người dân làm trung tâm của tuyến đầu phòng cháy.

Tại phường Tây Hồ, mô hình “họng chờ” và trụ nước cố định trong ngõ nhỏ đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Các tuyến đường như Âu Cơ, Hoàng Hoa Thám, Thụy Khuê đã được lắp đặt hệ thống ống dẫn nước và họng chờ PCCC cách nhau 50–70m, giúp lực lượng cứu hỏa cấp nước ngay từ đầu ngõ.

“Xe chữa cháy không thể vào, nhưng chỉ cần nối vòi vào họng chờ là phun nước được sâu bên trong. Rất thiết thực và nên được nhân rộng,” — anh Vũ Văn Đại, cư dân khu vực Hoàng Hoa Thám, chia sẻ.

Ngoài ra, mô hình “Tổ liên gia an toàn PCCC” và “Điểm chữa cháy công cộng” cũng được triển khai đồng loạt ở các khu dân cư. Mỗi tổ được trang bị bình chữa cháy, búa, rìu, thang dây, và được tập huấn định kỳ. Người dân được hướng dẫn dập cháy tại chỗ và thoát hiểm an toàn ngay khi sự cố mới phát sinh.

Song song với sự chủ động của người dân, lực lượng Cảnh sát PCCC Hà Nội đang ứng dụng công nghệ và phương tiện chuyên dụng để nâng cao hiệu quả cứu nạn, cứu hộ trong ngõ nhỏ.

Tại Đội Chữa cháy khu vực số 16, cán bộ chiến sĩ đã tự chế tạo xe kéo vòi chữa cháy mini, có thể len vào ngõ chỉ rộng khoảng 1m, giúp rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường.
Hà Nội cũng đã nhập khẩu xe chữa cháy mini từ Nhật Bản, loại nhỏ gọn, mang theo bơm nước và ống dẫn, phù hợp với địa hình đô thị chật hẹp. Khi cháy xảy ra trong ngõ nhỏ, tốc độ phản ứng là yếu tố sống còn. Việc sử dụng phương tiện nhỏ gọn và thiết bị thông minh giúp rút ngắn ‘thời gian vàng’ để cứu người.

Hiện Công an TP đã đưa vào vận hành Trung tâm Thông tin Chỉ huy PCCC, kết nối với hệ thống báo cháy tự động, dữ liệu quy hoạch và bản đồ số, giúp khoanh vùng nhanh và điều phối lực lượng hiệu quả.

Hạ tầng và quy hoạch – nền tảng cho an toàn đô thị

Hà Nội đã trình Đề án nâng cao năng lực PCCC và CNCH giai đoạn 2025–2030, với tổng kinh phí dự kiến hơn 26.600 tỷ đồng. Theo kế hoạch, thành phố sẽ:

• Lắp đặt 3.050 trụ chữa cháy ngoài nhà,
• Bổ sung đường ống và họng tiếp nước cho hơn 9.480 tuyến ngõ sâu,
• Xây dựng 433 bể nước, 4 bến lấy nước và 900 hố thu nước chữa cháy tại các khu dân cư có nguy cơ cao.

Đề án cũng yêu cầu xử lý nghiêm tình trạng lấn chiếm không gian thoát hiểm, mái che, dây điện võng thấp, đồng thời bổ sung họng nước và đường ống cấp nước cho các khu dân cư chưa nằm trong diện cải tạo, đảm bảo “mọi ngõ đều có nguồn cấp, mọi nhà đều được bảo vệ.”

Lực lượng chức năng tăng cường tập huấn, diễn tập thoát hiểm, hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy xách tay.

“Phòng cháy hơn chữa cháy” không chỉ là khẩu hiệu, mà đang trở thành chiến lược an toàn đô thị của Hà Nội. Những con ngõ nhỏ – từng là “điểm mù” của hệ thống an toàn – nay dần được lấp đầy bằng họng nước, thiết bị cứu hỏa, tổ dân phố tự quản và ý thức cộng đồng.

Khi mỗi người dân chủ động phòng cháy, mỗi khu dân cư trở thành tuyến đầu an toàn, Hà Nội không chỉ ứng phó hiệu quả với nguy cơ cháy nổ mà còn khẳng định vị thế của một “Thành phố an toàn – Thành phố đáng sống”.