Có những cuộc tìm kiếm kéo dài hơn nửa thế kỷ.

Có những người mẹ, người cha đi qua gần trọn cuộc đời vẫn mong một ngày được đón con trở về.

Có những gia đình chưa một lần được thắp nén hương trên phần mộ mang tên người thân đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Để thực hiện trọn vẹn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, Chính phủ đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đây là chiến dịch có ý nghĩa chính trị - xã hội sâu sắc, thể hiện trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Sau hơn 50 năm non sông liền một dải, cả nước vẫn còn khoảng 175 nghìn hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và khoảng 230 nghìn phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính... Máu xương của các anh đã làm nên dáng hình đất nước, viết nên bản hùng ca bất diệt về lòng yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng hòa bình của dân tộc.

Năm 1965, khi đất nước bước vào giai đoạn chiến tranh ác liệt, chàng thanh niên Trần Ngọc Huệ, quê ở xã Đông Xuyên, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (nay là xã Đông Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên), dù chưa đủ tuổi nhập ngũ, anh vẫn tình nguyện khoác ba lô lên đường theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Không ai trong gia đình nghĩ rằng ngày chia tay ấy lại là lần cuối cùng họ được nhìn thấy người con, người em của mình.

Gần 60 năm kể từ ngày nhận giấy báo tử, gia đình vẫn đi tìm từng thông tin, từng manh mối, chỉ mong một ngày tìm được nơi anh nằm lại. Lời dặn của người cha trước lúc qua đời. Sự mong mỏi của người mẹ trong những ngày cuối đời. Tất cả trở thành động lực để những người ở lại không từ bỏ hy vọng.

Đã hơn 100 tuổi, Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Tàu (Thành phố Hà Nội) vẫn chưa thôi mong nhớ người con trai hy sinh vào năm 1975. Khi cán bộ Công an TP Hà Nội đến tận nhà thu nhận mẫu ADN, người mẹ già không giấu nổi sự xúc động bởi sau nhiều năm chờ đợi, hành trình tìm lại người con thân yêu đã có thêm hy vọng.

Hơn nửa thế kỷ đã đi qua, nhưng với nhiều gia đình, hành trình tìm người thân vẫn chưa hề khép lại. Có những người mẹ đã ra đi khi chưa kịp nhìn thấy hài cốt con mình được đưa về quê hương. Có những người thân tuổi đã cao, mái tóc đã bạc, nhưng vẫn giữ nguyên niềm hy vọng về một cuộc trở về dù chỉ còn là một phần hài cốt, một cái tên được xác nhận.

Đó cũng là lý do Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được Chính phủ phát động với quyết tâm cao nhất nhằm tìm kiếm tối đa hài cốt liệt sĩ còn nằm lại nơi chiến trường xưa, xác định danh tính và đưa các anh trở về với quê hương, gia đình.

Được phát động trong bối cảnh cả nước hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" là chiến dịch có quy mô lớn nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Ngay sau khi chiến dịch được phát động, hàng loạt cơ chế đặc thù được Chính phủ ban hành nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Trong đó, Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP của Chính phủ do Bộ Nội vụ tham mưu đã giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn pháp lý trong công tác lấy mẫu và giám định ADN. Tinh thần chỉ đạo “6 rõ” cùng kế hoạch hành động chi tiết đã lập tức phủ rộng đến 7/7 Quân khu và 34/34 Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, thành phố, tạo nên nhịp điệu thi đua khẩn trương ở mọi cấp.

Theo báo cáo của Bộ Quốc phòng, trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tiếp tục được triển khai mạnh mẽ. Đến nay, toàn quốc đã thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu với 3.615 nhân sự chuyên trách; duy trì thường trực 24 đội quy tập thực địa; rà phá 8.462 ha bom mìn, vật nổ, cơ bản hoàn thành đối với vùng lõi Vị Xuyên.

Từ những cánh rừng biên giới phía Bắc, trên khắp các chiến trường năm xưa đến những vùng đất trên nước bạn Lào và Campuchia, các đội tìm kiếm, quy tập vẫn miệt mài băng rừng, vượt núi, lật giở từng lớp đất, lần theo từng lời kể của nhân chứng, từng tấm bản đồ quân sự đã úa màu thời gian. Bởi họ hiểu rằng, phía sau mỗi hố khai quật là hy vọng của một gia đình liệt sĩ đã chờ đợi hơn nửa thế kỷ.

Tại các địa phương, Bộ Công an cũng triển khai cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin; phối hợp với các chuyên gia nghiên cứu, hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật về thu thập, bảo quản mẫu sinh phẩm, đồng thời xây dựng đề án mở rộng tàng thư ADN, nâng cao năng lực giám định ADN phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Sau hơn bốn tháng triển khai, chiến dịch 500 ngày đêm đã bước đầu đạt được những kết quả tích cực.

“Đến nay, chúng ta đã tìm kiếm, quy tập được 1.482 hài cốt liệt sĩ và 7 mộ liệt sĩ tập thể; lấy mẫu 71.491 mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin, thu nhận khoảng 243 nghìn mẫu sinh phẩm thân nhân, đã phân tích, đồng bộ vào cơ sở dữ liệu dân cư khoảng 66 nghìn mẫu và đang tiếp tục khẩn trương giám định ADN đối với các mẫu được thu nhận”

Một trong những điểm đột phá lớn của Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ nằm ở quy mô tìm kiếm, quy tập, mà còn ở việc lần đầu tiên công tác này được triển khai đồng bộ với thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc; chuẩn hóa cơ sở dữ liệu ADN; kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và huy động đồng bộ lực lượng quân đội, công an, y tế cùng chính quyền các địa phương. Sự kết hợp giữa khoa học công nghệ và sức mạnh của cả hệ thống chính trị đang mở thêm cơ hội đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đúng tên tuổi, quê hương và gia đình.

Tại Viện Pháp y Quốc gia (Bộ Y tế), một trong những đơn vị được giao thực hiện nhiệm vụ giám định ADN hài cốt liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm, mỗi mẫu hài cốt được đưa vào phòng xét nghiệm đều mang theo niềm mong mỏi của nhiều thế hệ thân nhân. Để thu nhận được những tín hiệu gene còn sót lại, các chuyên gia phải thực hiện quy trình nghiêm ngặt từ làm sạch mẫu, tách chiết ADN, khuếch đại gene đến giải trình tự và đối sánh. Có những mẫu phải thực hiện nhiều lần mới có thể thu được kết quả đủ điều kiện xác định danh tính.

Đúng vào những ngày tháng Bảy - tháng của tri ân và tưởng nhớ, gia đình liệt sĩ Trần Ngọc Huệ nhận được kết quả giám định ADN, xác nhận danh tính người thân sau nhiều thập kỷ mòn mỏi tìm kiếm.

Cuộc trở về ấy không chỉ khép lại lời hứa mà người chị gái đã mang theo suốt gần một đời người với cha mẹ mình.

Đó còn là sự hồi đáp đối với niềm mong mỏi của nhiều thế hệ trong gia đình - những người đã đi qua gần trọn cuộc đời chỉ với một ước nguyện duy nhất: đưa người con đã hy sinh trở về quê hương.

Gia đình liệt sĩ Trần Ngọc Huệ chỉ là một trong hàng nghìn gia đình đang được tiếp thêm hy vọng từ Chiến dịch 500 ngày đêm. Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi mẫu ADN được đối sánh thành công hay mỗi di vật được phát hiện đều góp phần làm trọn vẹn hơn đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam và nối dài hành trình tri ân các thế hệ đã hy sinh vì đất nước.

Nhân kỷ niệm 79 năm ngày Thương binh-Liệt sỹ (27/7/1947-27/7/2026), tại Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026 và phát động Phong trào đẩy mạnh chăm lo người có công với cách mạng, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu tiếp tục quyết tâm, quyết liệt triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm; đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành xây nhà cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học; xác định rõ đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm và cũng là tình cảm, bổn phận thiêng liêng của cả hệ thống chính trị, bảo đảm hoàn thành toàn bộ các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra.

“Chúng ta - những người đang sống trong hòa bình - phải luôn gìn giữ, khắc ghi những thành quả vinh quang có được từ sự hy sinh to lớn, cao cả của các thế hệ đi trước; phải tiếp tục làm tốt hơn nữa công tác chăm sóc thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường niềm tin của Nhân dân, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ và tạo động lực tinh thần to lớn cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới”.