longform

Thị trường lao động ngoài nước đang đứng trước một giai đoạn chuyển dịch đáng chú ý. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là đưa được nhiều lao động đi làm việc ở nước ngoài, thì hiện nay yêu cầu ngày càng rõ hơn: mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng việc làm và thu nhập, đồng thời tăng tỷ trọng lao động có kỹ năng.

Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước - Bộ Nội vụ, trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có 66.311 lao động Việt Nam đi làm việc tại nước ngoài, tương đương 59,2% kế hoạch cả năm 112.000 lao động. So với cùng kỳ năm 2025, số lao động xuất cảnh giảm 8.380 người, tương ứng 11,22%.

Sự sụt giảm này diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, một số khu vực xảy ra xung đột, thu nhập việc làm trong nước gần tiệm cận với thu nhập lao động ngoài nước. Bên cạnh đó, sự mất giá của đồng Yên Nhật, việc các doanh nghiệp sử dụng trí tuệ nhân tạo AI, robot... lấy đi việc làm đơn thuần của của người lao động.

Tuy nhiên, bên cạnh khó khăn, cũng có những thuận lợi như: người lao động Việt Nam được đánh giá thông minh, cần cù, sáng tạo, được chủ sử dụng lao động nước ngoài tin dùng.

Nhật Bản tiếp tục là thị trường tiếp nhận lao động Việt Nam lớn nhất. Hiện có khoảng 470.000 lao động Việt Nam đang làm việc tại đây, trong đó khoảng 220.000 thực tập sinh kỹ năng, 150.000 lao động kỹ năng đặc định và khoảng 100.000 lao động kỹ thuật, phiên dịch viên. Thu nhập trung bình đạt khoảng 1.200 USD/tháng.

Đáng chú ý, cơ hội tại Nhật Bản đang tiếp tục thay đổi theo hướng đa dạng hơn về chương trình và ngành nghề. Ngoài các chương trình thực tập sinh kỹ năng, kỹ năng đặc định, điều dưỡng - hộ lý và lao động kỹ thuật, từ ngày 1/4/2027, Nhật Bản dự kiến chính thức tiếp nhận lao động Việt Nam theo chương trình lao động phát triển kỹ năng. Việt Nam và Nhật Bản đang đàm phán MOU để triển khai hình thức này.

Không chỉ Nhật Bản, Hàn Quốc cũng đang mở rộng cơ hội theo hướng phân hóa rõ hơn về trình độ lao động. Bên cạnh chương trình EPS, thuyền viên và lao động thời vụ, chương trình lao động kỹ thuật E-7 đang mở ra cơ hội cho nhóm lao động có chuyên môn. Đến hết năm 2025, có 15.095 lao động Việt Nam visa E-7 đang làm việc tại Hàn Quốc. Việt Nam tiếp tục là nước dẫn đầu trong cung ứng lao động chuyên môn kỹ thuật tại Hàn Quốc..

Trong khi đó, Đài Loan (Trung Quốc) tiếp tục là thị trường truyền thống ổn định với khoảng 300.000 lao động Việt Nam đang làm việc trong các lĩnh vực sản xuất chế tạo, xây dựng, thuyền viên, chăm sóc người bệnh, điều dưỡng và nông nghiệp. Mức lương cơ bản của lao động đi làm việc tại Đài Loan (Trung Quốc) là 29.500 Đài tệ/tháng (khoảng 23-24 triệu đồng), thu nhập bình quân (gồm cả tăng ca) khoảng 1.200 USD/tháng

Nếu ba thị trường lớn tiếp tục được duy trì, thì hướng mở rộng sang các thị trường mới đang tạo thêm dư địa cho lao động Việt Nam, đặc biệt là nhóm có trình độ và kỹ năng nghề. Tại châu Âu, Đức được xác định là thị trường có thu nhập cao, nhu cầu lớn về điều dưỡng, cơ khí và kỹ thuật cao; thu nhập ở mức 2.700-3.500 EUR/tháng. Tại Rumani, thu nhập khoảng 1.000 EUR/tháng; Hungary khoảng 1.200 EUR/tháng. Tại Hy Lạp, số lượng người lao động Việt Nam đi làm việc đang tăng trưởng nhanh, từ năm 2025 đến nay có 1.600 lao động đi làm việc tịa Hy Lạp. Ngoài ra, Ba Lan, Bulgaria cũng đang mở rộng tiếp nhận.

Rõ ràng thị trường các nước tiếp nhận đang yêu cầu ngày càng cao về kỹ năng nghề, ngoại ngữ và ý thức kỷ luật lao động. Điều này đặt ra những thách thức và đòi hỏi cần có chiến lược bài bản trong công tác đưa người lao động Việt Nam đi làm việc nước ngoài. Trong đó đào tạo nghề, bồi dưỡng ngoại ngữ, giáo dục định hướng pháp luật được xác định là ba trụ cột đào tạo nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam trước khi xuất cảnh.

Thực hiện nhiệm vụ được Bộ Nội vụ giao năm 2026, với mục tiêu hoàn thành chỉ tiêu đưa 112.000 lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và phấn đấu đạt 150.000 lao động, Cục Quản lý lao động ngoài nước sẽ đẩy mạnh nhiệm vụ đàm phán và triển khai các Thỏa thuận, hiệp định hợp tác quốc tế về lao động với 14 quốc gia và vùng lãnh thổ, gồm: Nhật, Canada, Bulgari, Đức, Ả-rập Xê-út, Israel, Kuwait, IM Japan, Đài Loan (Trung Quốc), Nga, Hy Lạp, Albania, Hàn Quốc, Australia.

Bên cạnh đó, Cục Quản lý lao động ngoài nước phối hợp với Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước tập trung nghiên cứu, phát triển các thị trường tiềm năng như Bắc Mỹ, Australia.... Trong đó, Quỹ tập trung làm tốt công tác khảo sát, tìm kiếm và phát triển thị trường lao động mới; duy trì, mở rộng thị trường truyền thống; tổ chức hội nghị, hội thảo xúc tiến thị trường; kết nối đối tác tiếp nhận lao động nước ngoài.

Khi thị trường quốc tế cạnh tranh hơn, những lợi thế về số lượng lao động dồi dào sẽ không còn đủ. Việt Nam cần tạo được lợi thế từ chất lượng nguồn nhân lực, khả năng thích ứng nghề nghiệp và năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Thị trường lao động ngoài nước vì thế đang bước vào một giai đoạn mới. Số lượng lao động xuất cảnh có thể biến động theo kinh tế thế giới, tỷ giá và nhu cầu tuyển dụng từng thị trường. Nhưng xu hướng dài hạn đang rõ hơn: duy trì những thị trường truyền thống, mở rộng sang các thị trường có thu nhập và nhu cầu lao động tốt hơn, đồng thời nâng chuẩn nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu mới.

Nếu làm tốt cả ba khâu mở thị trường - nâng chất lượng lao động - tăng hiệu quả hỗ trợ, hoạt động đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài sẽ không chỉ tiếp tục là một kênh giải quyết việc làm và tăng thu nhập, mà còn trở thành một kênh quan trọng để đào tạo, tích lũy và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.