Kết quả NTM của Hà Nội được xác lập dựa trên hai trụ cột: hoàn thành nhiệm vụ ở cấp huyện và vượt mức chỉ tiêu ở cấp NTM nâng cao.

Điểm then chốt đưa Hà Nội hoàn thành nhiệm vụ NTM là việc tất cả các đơn vị hành chính cấp huyện đều đạt chuẩn. Việc Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang ký ban hành Quyết định số 1571/QĐ-TTg công nhận huyện Mỹ Đức đạt chuẩn NTM năm 2023 là mảnh ghép cuối cùng. Huyện Mỹ Đức đã hoàn thành các điều kiện theo Quyết định số 320/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Bộ tiêu chí Quốc gia về huyện đạt chuẩn NTM giai đoạn 2021 – 2025.

Kết quả, toàn bộ 18 huyện, thị xã của Thành phố Hà Nội đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM. Việc Hà Nội đạt được thành tích này là nhờ vào cơ chế chỉ đạo tập trung và phân bổ nguồn lực ưu tiên cho các huyện còn khó khăn như Mỹ Đức. Thành phố đã thực hiện rà soát, đánh giá các tiêu chí còn yếu, và tập trung vốn đầu tư công, kỹ thuật vào các huyện chậm tiến độ để đảm bảo sự đồng đều, không để huyện nào bị bỏ lại phía sau. Sự hoàn thành đồng loạt này tạo ra một tiền đề pháp lý và nguồn lực quan trọng để Thành phố Hà Nội sớm hoàn thành mục tiêu Thành phố đạt chuẩn NTM.

Hà Nội không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành NTM cơ bản mà còn chuyển mạnh sang giai đoạn NTM nâng cao với tỷ lệ vượt mức đáng kể so với yêu cầu của Chính phủ.

Kết quả, 5 huyện gồm Thanh Trì, Gia Lâm, Hoài Đức, Đông Anh và Thanh Oai đã được công nhận đạt chuẩn huyện NTM nâng cao. Con số này vượt mức chỉ tiêu tối thiểu 20% huyện đạt chuẩn mà Chính phủ đề ra. Ở cấp xã, có 229/382 xã đạt chuẩn NTM nâng cao, chiếm tỷ lệ 60%, vượt xa mức yêu cầu tối thiểu là 40%. Hà Nội đạt được kết quả này là kết quả của sự chuyển dịch trọng tâm đầu tư. Thay vì chỉ tập trung vào hạ tầng như giao thông, thủy lợi, Hà Nội đã chuyển trọng tâm đầu tư sang các tiêu chí về môi trường, văn hóa, giáo dục và đặc biệt là tổ chức sản xuất. Thành phố đã ban hành các cơ chế khuyến khích các địa phương tự huy động nguồn lực và áp dụng công nghệ cao. Tỷ lệ 60% xã đạt chuẩn nâng cao chứng tỏ chủ trương NTM nâng cao đã nhận được sự đồng thuận và chủ động thực hiện từ chính quyền cấp cơ sở và người dân.

Huyện Thường Tín được xem là điểm sáng trong triển khai NTM nâng cao. Huyện Thường Tín đã hoàn thành 9/9 tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về huyện NTM nâng cao và đặc biệt, không để xảy ra tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản, đảm bảo tính bền vững trong quá trình triển khai. Thành tích không nợ đọng xây dựng cơ bản là kết quả của quản lý tài chính công khai, minh bạch và thực hiện nghiêm quy định về giải ngân vốn đầu tư công. Điều này giúp huyện cân đối nguồn vốn, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, vượt khả năng chi trả của ngân sách địa phương. Huyện Thường Tín đã huy động hiệu quả nguồn lực xã hội hóa và đóng góp của người dân theo nguyên tắc "dân chủ, tự nguyện", giảm áp lực lên ngân sách và tăng trách nhiệm của cộng đồng đối với các công trình công cộng.

Hai yếu tố nền tảng giúp Hà Nội đạt được thành tích NTM là sự đổi mới trong tổ chức sản xuất và phát triển kinh tế nông thôn. Hà Nội đã tập trung củng cố và phát triển khu vực kinh tế tập thể, đặc biệt là các Hợp tác xã (HTX). HTX được giao vai trò là "bà đỡ" cung ứng dịch vụ đầu vào (giống, vật tư, cơ giới hóa) và tổ chức tiêu thụ sản phẩm đầu ra theo chuỗi. Sự tham gia của HTX giúp nông sản được sản xuất theo quy trình, tiêu chuẩn (VietGAP, GlobalGAP), tăng giá trị kinh tế và ổn định thu nhập cho người dân, một tiêu chí quan trọng của NTM nâng cao.

Nguyên nhân thứ hai là do Thành phố Hà Nội đã triển khai mạnh mẽ Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), biến nó thành công cụ để nâng tầm thương hiệu và giá trị sản phẩm nông thôn. OCOP giúp nông sản và sản phẩm làng nghề tiếp cận được các thị trường khó tính hơn như bán tại siêu thị, xuất khẩu, từ đó tạo ra động lực tài chính để người dân và doanh nghiệp đầu tư ngược lại vào sản xuất, củng cố tiêu chí Thu nhập và Tổ chức sản xuất của NTM. Chương trình này cũng khuyến khích bảo tồn và phát huy các nghề truyền thống, góp phần vào tiêu chí Văn hóa.

Việc hoàn thành nhiệm vụ NTM sớm hơn một năm đã mang lại những tác động vĩ mô đối với sự phát triển của Hà Nội. Hiệu quả của NTM là thu hẹp khoảng cách về hạ tầng và dịch vụ giữa khu vực đô thị và nông thôn. Sự đồng bộ hóa tiêu chí NTM trên toàn bộ 18 huyện đảm bảo người dân ngoại thành được tiếp cận các dịch vụ công chất lượng cao tương đương với khu vực nội thành.

Kết quả NTM là thước đo hiệu quả quản trị của chính quyền địa phương. Việc đạt chuẩn NTM sớm cho thấy năng lực lập kế hoạch, phân bổ ngân sách, và huy động sự tham gia của người dân và doanh nghiệp. Đây là nền tảng để Hà Nội tự tin chuyển sang mục tiêu cao hơn: xây dựng Thành phố NTM kiểu mẫu với tiêu chí tập trung vào chuyển đổi số, kinh tế xanh và phát triển bền vững.

Để đạt được kết quả đột phá trong trong xây dựng NTM, về đích trước 1 năm của Hà Nội không phải là sự kiện đơn lẻ, mà là hệ quả logic của cơ chế chỉ đạo quyết liệt, quản lý tài chính hiệu quả điển hình như Thường Tín, cùng với việc áp dụng các chương trình phát triển kinh tế (HTX, OCOP) để nâng cao chất lượng đời sống và sản xuất. Những kinh nghiệm này là bài học thực tiễn để Thành phố tiếp tục duy trì đà tăng trưởng và đạt các mục tiêu cao hơn trong tương lai.

Một số kết quả phát triển làng nghề và sản phẩm OCOP của Hà Nội góp phần xây dựng nông thôn mới bền vững:

Thông tin được cung cấp bởi Văn phòng Điều phối Chương trình Xây dựng Nông thôn mới thành phố Hà Nội.