Từ những hệ thống đầu tiên được đưa vào vận hành thực tế, BESS đang dần trở thành một trong những giải pháp được Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị thành viên quan tâm trong quá trình bảo đảm cung ứng điện.

Từ yêu cầu thực tế của lưới điện miền Bắc

Theo EVN, hiện Tập đoàn đang triển khai, đầu tư các hệ thống pin lưu trữ với tổng quy mô khoảng 2.000 MW. Khi đi vào vận hành, các hệ thống này được kỳ vọng góp phần hỗ trợ bảo đảm cung cấp điện, nhất là tại khu vực miền Bắc.

Tại Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), Phó Tổng Giám đốc EVNNPC Vũ Anh Phương cho biết: việc đầu tư BESS được đơn vị triển khai với tổng quy mô 530 MW tại 83 trạm biến áp, chia thành 3 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 có quy mô 305 MW tại 47 trạm biến áp thuộc 8 công ty điện lực, hiện đã hoàn thành tại 9 trạm. Giai đoạn 2 có quy mô 140 MW tại 23 trạm biến áp, đang hoàn thiện các thủ tục triển khai; giai đoạn 3 dự kiến đầu tư 85 MW tại 13 trạm biến áp.

Việc lựa chọn vị trí và quy mô BESS được EVNNPC gắn với đặc điểm phụ tải, hiện trạng lưới điện và yêu cầu vận hành tại từng khu vực. Khi phụ tải tăng cao, nguồn điện được tích trữ có thể nhanh chóng phát trở lại lưới điện theo yêu cầu điều độ, góp phần giảm công suất đỉnh, hạn chế nguy cơ quá tải thiết bị và tạo thêm dư địa cho công tác điều hành hệ thống.

Tiêu biểu như tại Bắc Ninh - một trong những địa phương có nhu cầu sử dụng điện lớn do tập trung nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI và các cơ sở sản xuất công nghệ cao. Tốc độ tăng trưởng phụ tải tại địa phương được dự kiến bình quân khoảng 12-13%/năm, trong khi chênh lệch phụ tải giữa các khung giờ trong ngày ở mức cao, đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với khả năng điều tiết của lưới điện.

Theo ông Lại Việt Anh, Trưởng phòng Điều độ, Công ty Điện lực Bắc Ninh, với đặc điểm phụ tải như vậy, đầu tư BESS giúp tăng khả năng điều tiết và hỗ trợ cắt giảm công suất đỉnh trong những thời điểm nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh. Thực tế vận hành bước đầu cho thấy hiệu quả của giải pháp này. Trong đợt nắng nóng tháng 8, công suất sử dụng điện tại Bắc Ninh có thời điểm đạt khoảng 3.229 MW. Khi phụ tải tăng cao, khoảng 30 MW từ các hệ thống BESS đã được đơn vị huy động để hỗ trợ lưới điện.

Trong giai đoạn 1, Công ty Điện lực Bắc Ninh được đầu tư 35 MW BESS tại 6 trạm biến áp 110 kV và đã hoàn thành trong tháng 8/2026. Giai đoạn 2 tiếp tục đầu tư 5 MW tại Trạm biến áp 110kV Sông Cầu; giai đoạn 3 dự kiến bổ sung 40 MW tại 6 trạm biến áp 110kV.

Tại Trạm biến áp 110 kV Yên Phong 4, hệ thống BESS được đưa vào vận hành từ ngày 16/8. Khi điều kiện hệ thống phù hợp, BESS thực hiện sạc để tích trữ năng lượng và phát trở lại lưới điện khi có yêu cầu.

Việc đưa một hệ thống BESS vào vận hành đòi hỏi nhiều công đoạn, từ khảo sát hiện trạng, xác định nhu cầu, thiết kế, lựa chọn công nghệ, mua sắm thiết bị đến lắp đặt, đấu nối, thử nghiệm, chạy thử và nghiệm thu. Đặc biệt, phần lớn hệ thống được bố trí trong khuôn viên các trạm biến áp đang vận hành, nơi diện tích hạn chế, nên quá trình thi công và đấu nối phải được tổ chức chặt chẽ, bảo đảm an toàn cho người và thiết bị, đồng thời không ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống điện đang mang tải.

Cùng với yêu cầu về kỹ thuật, BESS cũng đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ vận hành. Nhân viên phải theo dõi trạng thái sạc, dòng điện, điện áp, nhiệt độ pin, bộ biến đổi công suất, hệ thống làm mát, phòng cháy, chữa cháy, hệ thống quản lý năng lượng (EMS) và các tín hiệu cảnh báo. Theo ông Nguyễn Văn Dương, Tổ trưởng Tổ thao tác lưu động Yên Phong, yêu cầu quan trọng đối với nhân viên vận hành không nằm ở số lượng thao tác thủ công mà ở khả năng làm chủ công nghệ, nắm chính xác các thông số kỹ thuật, nhận diện đúng trạng thái thiết bị và xử lý kịp thời các cảnh báo bất thường.

Việc từng bước đưa BESS vào vận hành tại Bắc Ninh, Ninh Bình và các địa bàn khác cho thấy EVNNPC đang chủ động ứng dụng các giải pháp công nghệ mới nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của lưới điện miền Bắc.

Mở rộng triển khai trên toàn hệ thống

Theo ông Nguyễn Quốc Trung, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), nhu cầu điện năng của Việt Nam trong những năm tới được dự báo tiếp tục tăng trưởng ở mức cao để đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế. Trong bối cảnh đó, yêu cầu bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định và bền vững ngày càng cấp thiết. Điện mặt trời mái nhà cùng các giải pháp lưu trữ năng lượng được xác định là những hướng đi quan trọng.

Trong đó, BESS có vai trò hỗ trợ nâng cao khả năng hấp thụ nguồn điện phân tán, đồng thời tăng tính linh hoạt cho hệ thống điện. Đặc biệt, trong những thời điểm hệ thống có nguy cơ thiếu công suất vào giờ cao điểm, nguồn điện được lưu trữ có thể được huy động để hỗ trợ cung ứng. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu phát triển hệ thống pin lưu trữ đạt từ 10.000-16.300 MW vào năm 2030. Đến năm 2050, quy mô pin lưu trữ được kỳ vọng đạt khoảng 90.000 MW.

Không chỉ được đặt ra từ yêu cầu điều tiết phụ tải tại miền Bắc, BESS đang được EVN và các đơn vị thành viên nghiên cứu, triển khai ở nhiều cấp độ của hệ thống điện. Từ năm 2025, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương về các giải pháp bảo đảm cung cấp điện giai đoạn 2025-2030, EVN đã giao các tổng công ty, đơn vị chủ động triển khai thủ tục đầu tư, lắp đặt pin lưu trữ trên lưới điện nhằm đáp ứng nhu cầu phụ tải đỉnh và nâng cao khả năng cung ứng điện.

Tại Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVNHANOI), đơn vị được EVN giao phát triển BESS với tổng công suất 275 MW.

Ở khu vực miền Nam, Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) đang xúc tiến làm việc với các doanh nghiệp liên quan để nghiên cứu, xem xét triển khai BESS tại đảo Phú Quý. Việc đưa hệ thống lưu trữ vào vận hành tại lưới điện trên đảo được đánh giá có thể mang lại hiệu quả kinh tế.

Trên lưới truyền tải, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia cũng đang thúc đẩy triển khai và dự kiến đến tháng 1/2027 hoàn tất lắp đặt 100 MW BESS đầu tiên tại các trạm biến áp.

Tuy nhiên, quá trình triển khai BESS trên toàn hệ thống vẫn còn một số vấn đề cần được tháo gỡ, từ quy hoạch, loại hình đầu tư, lựa chọn vị trí lắp đặt đến hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng. Trong đó, yêu cầu bảo đảm an toàn cháy, nổ trong quá trình lắp đặt và vận hành là vấn đề được đặt ra đặc biệt nghiêm ngặt.

Theo lãnh đạo EVN, BESS cần được nhìn nhận trong tổng thể nhiều vai trò và chức năng, không chỉ giới hạn ở việc phủ đỉnh phụ tải và giảm quá tải hệ thống điện. Việc phát triển BESS cần có lộ trình bài bản, đồng bộ, gắn với nhu cầu thực tế của hệ thống và yêu cầu kỹ thuật tại từng khu vực. Việc lựa chọn vị trí, quy mô và chủng loại BESS cần được tính toán theo từng giai đoạn, từng năm, phù hợp với nhu cầu thực tế của hệ thống điện, qua đó làm cơ sở cho việc đầu tư và triển khai hiệu quả trong toàn Tập đoàn.