Thôn Nậm Thăn (xã Quảng Ngần) có 51 hộ với hơn 240 khẩu, kinh tế chủ yếu dựa vào sản phẩm cây lá giang. Tuy nhiên, nhiều năm nay, địa phương này xuất hiện tình trạng người dân bị "côn đồ" hành hung, không được bán sản phẩm lá giang đến các điểm thu mua khác mà phải bán cho xưởng mà chúng chỉ định. Tại các cuộc họp HĐND xã, người dân cũng đã có ý kiến, tuy nhiên, đến nay thực trạng vẫn không được giải quyết.

Chị Lý Thị Rèn, người dân thôn Nậm Thăn (xã Quảng Ngần, Vị Xuyên) cho biết, thôn có một tuyến đường chính để đem sản phẩm làm được đi ra chợ bán, nhưng hiện nay có nhiều người lạ canh tại nhiều điểm, trên tay cầm dao hoặc tuýp sắt nhằm ngăn cấm không cho người dân đem lá giang đi bán nơi khác, nếu ai không nghe lời thì chúng sẽ đánh, buộc phải quay về hoặc phải nhập cho xưởng mà chúng chỉ định.

Anh Lý Văn Cảnh, thôn Nậm Thăn kể: "Gia đình tôi mỗi năm cũng thu hoạch được khoảng 1 tấn lá giang. Tôi có ý định bán cho những nơi thu mua với giá cao hơn để tăng thêm chút thu nhập. Tuy nhiên, khi đi đường ra khỏi thôn thì thấy có chốt canh, có một vài người cầm dao và tuýp sắt yêu cầu không được đi bán lá ở chỗ khác mà phải nhập về xưởng chúng chỉ định'.

Trưởng thôn Nậm Thăn Tẩn Thị Liềm cho biết: "Không chỉ người dân trong thôn chúng tôi mà các thôn trong xã và xã khác cũng chịu chung tình cảnh tương tự. Chúng tôi làm ra sản phẩm nhưng không tự quyết định được việc bán sản phẩm cho ai và mức giá mà chúng tôi được nhận".

Theo trưởng thôn Liềm, hiện nay, người dân chỉ được nhập cho một xưởng ở trong vùng. Chủ xưởng đưa ra mức giá thu mua lá giang chỉ dao động từ 11 đến 12 nghìn đồng/kg; trong khi đó có nhiều xưởng khác thu mua với giá từ 14 đến 15 nghìn đồng/kg.

Người dân thôn Nậm Thăn cho biết, trong khoảng 6 năm nay, có nhiều vụ, nhiều người trong thôn, trong xã và những xã lân cận bị đe dọa, đánh nhập viện vì muốn bán lá giang ở nơi khác. Năm 2022, các ông Trương Văn Họp và Lý Văn Tò (thôn Nậm Thăn, xã Quảng Ngần) đã bị chém trọng thương phải nhập viện cấp cứu vì dám "vượt chốt" đem lá giang đi bán ở nơi khác.

Mới nhất, ngày 5/8/2024, anh L.V.N (sinh năm 1995, trú tại thôn Khuổi Xổm, xã Thượng Sơn, huyện Vị Xuyên) dùng xe máy chở lá giang đi bán. Anh N rẽ vào đường bê tông liên thôn để đi thôn Dưới bán lá giang. Khi đi đến thôn Chang, xã Việt Lâm, anh L.V.N bị một người bịt khẩu trang dùng dao chém vào lưng, gây thương tích phải đi cấp cứu, hiện đang được điều trị tại Bệnh viện Đa khoa huyện Vị Xuyên.

Trao đổi với phóng viên, ông Dương Văn Tịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Ngần cho biết: "Trước đây, mỗi khi đến mùa thu hoạch, có hiện tượng một số đối tượng cấm người dân đi bán lá giang ở các điểm thu mua khác, chỉ bán ở một điểm. Thời điểm đó, chúng tôi đã họp bàn với thôn và người dân về việc thu mua lá giang cho người dân trên địa bàn xã. Xã đã giao cho một người có uy tín trong thôn phụ trách việc thu mua và bán cho xưởng. Hiện nay, chính quyền địa phương đang tìm hiểu sự việc người dân nêu. Nếu thực trạng này tiếp tục diễn ra, chúng tôi sẽ tổ chức phối hợp với lực lượng công an xã, phối hợp với các xã khác để xử lý triệt để, đảm bảo cho người dân yên tâm lao động, sản xuất".
Tình trạng nhiều năm nay người dân xã Quảng Ngần và các xã có diện tích cây lá giang tại huyện Vị Xuyên bị ngăn chặn khi đi bán ở các điểm thu mua khác, chỉ được bán tại một xưởng “độc quyền” với giá thấp khiến người dân rất bức xúc. Các cơ quan chức năng liên quan cũng như chính quyền huyện Vị Xuyên cần sớm kiểm tra, xử lý sự việc./.