Thành công của phong trào “Chung sức xây dựng nông thôn mới” không chỉ đo đếm bằng những con số ấn tượng mà còn bằng sự chuyển đổi toàn diện về diện mạo, kinh tế và quan trọng nhất là chất lượng sống của người dân.

Sau hơn một thập kỷ kiên trì thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, Thủ đô Hà Nội đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới cấp Thành phố vào năm 2024, một năm trước mục tiêu Chính phủ giao, và đã vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất vì những thành tích xuất sắc trong giai đoạn 2021-2025. Kết quả hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới của Hà Nội không chỉ dừng ở mức “hoàn thành”, mà đã chuyển sang trạng thái “nâng cao” và “kiểu mẫu”, hướng tới chất lượng và tính bền vững. Sự chỉ đạo sâu sát của Thành ủy, HĐND, và UBND Thành phố, cùng với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, đã tạo nên thành quả này. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Xuân Đại từng nhận định: “Diện mạo nông thôn thay đổi rõ rệt, đời sống người dân được nâng cao toàn diện.”

Thành tựu xây dựng nông thôn mới của Hà Nội là kết quả của việc khơi dậy thành công “sức mạnh lòng dân” và phát huy vai trò chủ thể của người dân. Tổng nguồn vốn huy động cho chương trình nông thôn mới trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2010-2024 đạt hơn 185.000 tỷ đồng, trong đó, vốn xã hội hóa, tức đóng góp trực tiếp từ nhân dân và doanh nghiệp, chiếm hơn 21.000 tỷ đồng – một tỷ lệ đáng kể và là minh chứng rõ nhất cho sự đồng thuận, quyết tâm của người dân Thủ đô. Điều quan trọng nhất là người dân chuyển đổi từ nhận thức sang hành động, khi tự nguyện góp công sức xây dựng nông thôn mới và cùng nhau duy trì kết quả đó.

Sự đóng góp này không chỉ là tiền mặt mà còn là đất đai, ngày công và trí tuệ. Khắp các vùng quê, tinh thần tự nguyện “góp công, góp của” đã lan tỏa sâu rộng. Tại Phúc Thọ và Chương Mỹ, điển hình như thôn Dum, xã Phúc Thọ, nhân dân đã chung sức hoàn thành 2 cây cầu dân sinh qua kênh T1 và Phù Sa bằng nguồn vốn xã hội hóa lên tới hàng tỷ đồng. Việc người dân ngõ 4, thôn Dum, với 7/10 hộ dân tự nguyện hiến đất để mở rộng ngõ xóm, đã giúp việc đi lại được an toàn, thuận lợi hơn rất nhiều. Hay tại thôn Tân Hội, xã Xuân Mai, việc huy động hàng tỷ đồng xã hội hóa để làm đường, dựng cổng làng, xây trung tâm thể thao đã giúp Tân Hội được công nhận xã nông thôn mới nâng cao năm 2024.

Ở đây, vai trò của các tổ chức đoàn thể phát huy rõ rệt. Các tổ chức chính trị - xã hội đã đóng vai trò nòng cốt trong việc khơi dậy sức mạnh này. Hội Nông dân vận động hội viên hiến 1,37 triệu mét vuông đất và đóng góp 672 nghìn ngày công lao động. Hội Phụ nữ giúp hơn 1.100 hộ thoát nghèo, gần 5.000 hộ nâng mức sống. Đoàn Thanh niên trồng mới 883.000 cây xanh, xây 480 công trình bích họa, 325 tuyến đường văn minh. Những con số biết nói này đã khẳng định rằng, nông thôn mới không phải là chương trình do nhà nước làm thay, mà là một sự nghiệp của toàn dân, nơi mỗi người dân là một “hạt nhân” truyền cảm hứng, là điểm tựa tinh thần để phong trào lan tỏa mạnh mẽ, bền bỉ.

Kinh tế bền vững đồng hành cùng duy trì chiều sâu văn hóa

Thành công của Hà Nội còn nằm ở sự linh hoạt, sáng tạo trong việc đổi mới nội dung, phương thức tổ chức phong trào, phù hợp với đặc thù đô thị hóa và truyền thống văn hóa. Phong trào thi đua “Toàn dân chung sức xây dựng nông thôn mới” đã khơi dậy sức sáng tạo ở cơ sở, từ đó xuất hiện nhiều mô hình hay, cách làm hiệu quả, làm thay đổi tư duy sản xuất và nếp sống. Mô hình “Sáng - xanh - sạch - đẹp - an toàn” được triển khai rộng khắp ở các xã Đông Anh, Gia Lâm, Đan Phượng, tập trung chỉnh trang đường làng, trồng hoa, lắp đèn chiếu sáng, xây hàng rào xanh. Mô hình “Vườn mẫu”, “Nhà sạch - vườn đẹp” tại Phúc Thọ, Thạch Thất, Thanh Oai đã biến những mảnh vườn tạp thành vườn cây ăn quả, rau hữu cơ kết hợp du lịch sinh thái. Mô hình “Đường hoa - đường bích họa” đã thực hiện hàng nghìn bức tranh tường, đường hoa khắp làng quê, làm đẹp cảnh quan và trở thành điểm nhấn văn hóa du lịch.

Ông Bùi Điện Biên (Ứng Hòa) nhận xét: “Chính sự linh hoạt, sáng tạo trong lựa chọn mô hình phù hợp điều kiện từng địa phương đã tạo bức tranh nông thôn mới đa dạng. Không những thế, người dân còn có ý thức giữ gìn các nét đẹp văn hóa”.

Nông thôn mới gắn kết người dân

Hoàn thành nhiệm vụ NTM năm 2024 không phải là điểm kết thúc mà là bước khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới. Với tầm nhìn của một Thủ đô, Hà Nội xác định tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tổ chức phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” cho giai đoạn tiếp theo với những mục tiêu cao hơn, bền vững hơn, gắn NTM với định hướng đô thị hóa, hiện đại hóa.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền khẳng định: “Giai đoạn 2021 - 2025, Hà Nội tiếp tục phát triển NTM gắn với định hướng đô thị hóa, hiện đại hóa, chú trọng hạ tầng và dịch vụ nông thôn theo tiêu chí đô thị”.

Các nhiệm vụ trọng tâm sau năm 2025 được Thành phố xác định rõ. Đó là tái cơ cấu nông nghiệp công nghệ cao. Phát triển kinh tế nông thôn bền vững, hiện đại, tập trung vào nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn gắn với du lịch, xây dựng thương hiệu OCOP mạnh và thúc đẩy liên kết “4 nhà”. Nâng cao chất lượng sống thể hiện ở đẩy  mạnh đầu tư cho giáo dục, y tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, hình thành tầng lớp nông dân văn minh, hiện đại, thích ứng với chuyển đổi số.

Công tác bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc thực hiện thông qua việc phát động phong trào “Nông thôn văn minh, hiện đại gắn với đô thị hóa” và các phong trào cụ thể như “Thôn, xóm không rác thải”, “Đường hoa, đường cây xanh”, “Xử lý rác thải tại nguồn hiệu quả”. Đặc biệt, Thành phố chú trọng xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, thông minh nhưng vẫn đậm đà bản sắc, bảo vệ môi trường, và nâng cao chất lượng sống.

Với những bước đi rõ ràng, Hà Nội không chỉ đặt mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội mà còn là định hướng giữ gìn “hồn cốt” làng quê Thăng Long - Hà Nội. Nông thôn mới Thủ đô sẽ không bị hòa tan giữa nhịp sống hiện đại mà trở thành biểu tượng của sự hòa quyện truyền thống - đổi mới.

Sự ghi nhận kịp thời là động lực quan trọng để phong trào lan tỏa. Đặc biệt, ngày 16/9/2025, Chủ tịch UBND Thành phố Trần Sỹ Thanh đã ký ban hành Quyết định số 4758/QĐ-UBND về việc khen thưởng 06 tập thể và 20 cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác chỉ đạo, phối hợp tổ chức thực hiện phong trào giai đoạn 2021 – 2025. Các tập thể được vinh danh bao gồm: Văn phòng Điều phối NTM Trung ương, Phòng Kinh tế ngành – Sở Tài chính, Phòng Nông nghiệp và Môi trường – Văn phòng UBND TP, cùng nhiều đơn vị khác. Sự kiện này một lần nữa khẳng định quyết tâm và công sức của cả hệ thống trong việc triển khai hiệu quả chương trình trọng điểm quốc gia.

Như vậy, thành tựu xây dựng nông thôn mới của thành phố Hà Nội cho thấy đây không đơn thuần là việc hoàn thành một bộ tiêu chí mà là hành trình kiến tạo không gian sống - nơi chất lượng sống của người dân không ngừng tăng, an ninh bảo đảm, gìn giữ được bản sắc và phát huy vai trò làm chủ của nhân dân. Hà Nội năm 2025 đứng vững trên nền tảng vững chắc của NTM để hướng tới những mục tiêu phát triển đô thị - nông thôn hiện đại./.

------

Thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình Xây dựng Nông thôn mới Thành phố Hà Nội.