Từ hội tụ nguồn lực đến hình thành năng lực chung

Hơn 200 doanh nghiệp trong và ngoài nước đã được Công ty cổ phần DT&C VINA hỗ trợ thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận linh kiện và thiết bị điện - điện tử. Có mặt tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc từ tháng 3/2017, doanh nghiệp 100% vốn đầu tư của Tập đoàn DT&C (Hàn Quốc) đang cung cấp một mắt xích quan trọng trong chuỗi phát triển sản phẩm công nghệ: đánh giá, kiểm định và chứng nhận chất lượng trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Thực tiễn này cho thấy hệ sinh thái công nghệ tại Hòa Lạc không chỉ có các cơ sở đào tạo, nghiên cứu mà đã hình thành những năng lực có thể phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, để những nguồn lực đó phát huy hiệu quả cao hơn, cần có cơ chế kết nối doanh nghiệp với các phòng thí nghiệm, viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia; qua đó hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu, thử nghiệm đến hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm.

Đây cũng là vấn đề trọng tâm được đặt ra tại Hội thảo “Kết nối hệ sinh thái đổi mới công nghệ, phát triển hạ tầng nghiên cứu tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc”, do Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội tổ chức ngày 20/8/2026.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Trưởng ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội Lê Thanh Sơn nhấn mạnh, Hòa Lạc đang hội tụ nhiều nguồn lực quan trọng về nghiên cứu, đào tạo, công nghệ và doanh nghiệp. Vấn đề hiện nay không chỉ là tiếp tục thu hút thêm nguồn lực mà quan trọng hơn là kết nối, tổ chức những nguồn lực đó thành năng lực phục vụ chung.

“Hai nhiệm vụ cần được đặt trong cùng một chuỗi là khai thác hiệu quả hạ tầng nghiên cứu dùng chung và chuyển nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp thành các nhiệm vụ khoa học, công nghệ có khả năng ứng dụng, chuyển giao”, ông Lê Thanh Sơn nói.

Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bởi nếu hạ tầng nghiên cứu chỉ được khai thác trong phạm vi từng cơ quan, trường học, còn doanh nghiệp phải tự tìm kiếm công nghệ, tự đầu tư thiết bị và tổ chức thử nghiệm, thì nguồn lực xã hội khó được sử dụng tối ưu. Ngược lại, khi năng lực nghiên cứu được chia sẻ, nhu cầu của doanh nghiệp được xác định rõ và các bên có cơ chế phối hợp thường xuyên, quá trình đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh sẽ có thêm điều kiện thuận lợi.

Sau gần 30 năm phát triển, Hòa Lạc đang có thêm cơ hội phát huy vai trò của một trung tâm công nghệ cao, không chỉ thông qua các dự án đầu tư mới mà còn bằng khả năng kết nối những nguồn lực sẵn có. Trong 6 tháng đầu năm 2026, riêng Khu Công nghệ cao Hòa Lạc thu hút khoảng 297 triệu USD vốn đầu tư hướng tới mục tiêu 1 tỷ USD trong năm nay.

Tuy nhiên, thu hút đầu tư mới chỉ là một phần của bài toán phát triển. Một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cần được đánh giá bằng khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm và giá trị kinh tế từ sự kết nối giữa các chủ thể, thay vì chỉ dựa vào số lượng dự án hay quy mô hạ tầng.

Hoàn thiện cơ chế, mở đường cho công nghệ ra thị trường

Để kết nối các nguồn lực thành một chuỗi hoạt động hiệu quả, cơ chế chính sách và phương thức tổ chức hạ tầng có vai trò quan trọng. Tại hội thảo, theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, thành phố đang xây dựng hệ thống chính sách theo hướng liên kết các khâu nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Triển khai Luật Thủ đô năm 2026, Hội đồng nhân dân thành phố đã ban hành 6 nghị quyết tạo cơ chế đặc thù trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, nhằm tháo gỡ rào cản về thể chế, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Một trong những hướng đi được Hà Nội chú trọng là phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ dùng chung, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Trước mắt, thành phố định hướng triển khai ba phòng thí nghiệm trọng điểm trong các lĩnh vực công nghệ ưu tiên.

Trong đó, phòng thí nghiệm Thần kinh - Lão hóa/Lão hóa khỏe mạnh do Trường đại học Y Hà Nội triển khai, định hướng tích hợp công nghệ đa-omics, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và y học chính xác. Phòng thí nghiệm hệ thống không người lái do Đại học Bách khoa Hà Nội chủ trì, tập trung vào các phương tiện bay không người lái (UAV), phương tiện không người lái trên mặt đất (UGV), phương tiện không người lái trên mặt nước (USV), phương tiện không người lái dưới nước (UUV), bản sao số và công nghệ điều khiển.

Theo kế hoạch, mỗi phòng thí nghiệm được thành phố hỗ trợ 50 tỷ đồng, tương đương 50% kinh phí. Điểm đáng chú ý là định hướng vận hành theo mô hình “phòng thí nghiệm mở”, dành một phần thời lượng và công suất thiết bị để tiếp nhận các đề tài nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định do các địa phương đặt hàng.

Cách làm này mở ra khả năng chia sẻ hạ tầng giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và địa phương, thay vì để thiết bị, phòng thí nghiệm hoạt động khép kín. Qua đó, những đơn vị có nhu cầu nghiên cứu, thử nghiệm chuyên sâu có thể tiếp cận nguồn lực sẵn có mà không nhất thiết phải đầu tư mới toàn bộ hệ thống thiết bị tốn kém.

Bên cạnh hạ tầng và cơ chế chia sẻ, đầu ra của sản phẩm công nghệ cũng cần được quan tâm ngay từ đầu. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, đối với những sản phẩm công nghệ đã thử nghiệm thành công, thành phố sẽ ưu tiên mua sắm công, thậm chí áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy định, tạo điều kiện để doanh nghiệp có nguồn lực tái đầu tư.

Dự án chế tạo xe thang phòng cháy, chữa cháy có tầm vươn 32 m và 56 m của Công ty Hiệp Hòa là một ví dụ. Thành phố đã phê duyệt và hỗ trợ hơn 30 tỷ đồng, tương đương khoảng 50% kinh phí thực hiện dự án. Việc hỗ trợ nghiên cứu, chế tạo gắn với khả năng ứng dụng thực tế cho thấy vai trò của Nhà nước không chỉ dừng ở cấp kinh phí mà còn có thể góp phần tạo thị trường cho sản phẩm công nghệ trong nước.

Ở góc độ kết nối hệ sinh thái, TS Nguyễn Văn Trúc, Trưởng phòng Ươm tạo công nghệ, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), đề cập mô hình “Hòa Lạc OpenLab”, hướng tới kết nối bài toán của doanh nghiệp với nguồn lực nghiên cứu, thử nghiệm và quá trình thương mại hóa công nghệ. Trong khi đó, ông Nguyễn Hồng Thu, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lighting R&D Center Rạng Đông, nêu vấn đề chuẩn hóa thị trường thiết bị năng lượng mặt trời thông minh. Những nội dung này cho thấy nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp cần được chuyển hóa thành các nhiệm vụ cụ thể, có mục tiêu, đầu ra và đơn vị tiếp nhận rõ ràng.

Kết luận hội thảo, ông Lê Thanh Sơn cho biết, Ban Quản lý sẽ phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, các viện, trường và doanh nghiệp rà soát năng lực nghiên cứu, thử nghiệm có thể kết nối dùng chung; tổng hợp, sàng lọc các bài toán công nghệ của doanh nghiệp để hình thành những nhiệm vụ có khả năng ứng dụng; đồng thời xác lập đầu mối và quy trình phối hợp nhằm duy trì kết nối sau hội thảo.

Đây là bước đi cần thiết để chuyển những trao đổi, đề xuất thành hoạt động hợp tác cụ thể. Việc xây dựng bản đồ năng lực nghiên cứu, xác định rõ thiết bị và chuyên gia có thể chia sẻ, công khai điều kiện tiếp cận hạ tầng và thiết lập cơ chế tiếp nhận nhu cầu công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp tìm đúng đối tác, giảm chi phí và rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm.

Hòa Lạc đang đứng trước yêu cầu chuyển từ giai đoạn hội tụ nguồn lực sang giai đoạn tạo ra giá trị từ các nguồn lực đó. Khi doanh nghiệp trở thành chủ thể đặt ra bài toán, viện nghiên cứu và trường đại học cung cấp năng lực giải quyết, còn Nhà nước kiến tạo cơ chế kết nối và hỗ trợ thị trường, các nguồn lực công nghệ cao sẽ có điều kiện phát huy hiệu quả tốt hơn. Đây cũng là nền tảng để Hòa Lạc từng bước trở thành một cực tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của Thủ đô./.