Từ cải cách thể chế đến mô hình hành chính hiện đại

Trong bối cảnh chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Quảng Ninh xác định cải cách hành chính là nhiệm vụ trung tâm, lấy chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả. Tỉnh đã ban hành hàng loạt nghị quyết quan trọng, tạo hành lang pháp lý và định hướng dài hạn cho công tác này, như Nghị quyết 05-NQ/TU ngày 9/4/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Nghị quyết 09-NQ/TU ngày 5/2/2022 về thực hiện chuyển đổi số tỉnh Quảng Ninh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Nhờ đó, nhiều năm liền Quảng Ninh nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về các chỉ số PCI, PAR Index, SIPAS và PAPI, trở thành hình mẫu về chính quyền phục vụ, minh bạch và năng động.

Hệ thống 54 Trung tâm hành chính công - “Cánh tay nối dài” của chính quyền

Việc thành lập 54 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, phường, đặc khu đã tạo nên mạng lưới hành chính công đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Các trung tâm này giúp chuẩn hóa, liên thông quy trình giải quyết hồ sơ, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian xử lý và chi phí xã hội.

Đến nay, Quảng Ninh đã công khai 2.069 thủ tục hành chính trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Hơn 53% thủ tục được rút ngắn 30 - 50% thời gian giải quyết, tỷ lệ hồ sơ xử lý đúng và trước hạn đạt 99,5%. Toàn bộ thủ tục đã được số hóa, cho phép người dân tra cứu tiến độ theo thời gian thực, giảm tối đa việc đi lại và chờ đợi.

Đáng chú ý, 98,4% hồ sơ hiện được giải quyết trực tuyến, 100% phí và lệ phí được thanh toán không dùng tiền mặt. Gần 1.900 thủ tục hành chính được thực hiện theo cơ chế “phi địa giới”, cho phép người dân giao dịch tại bất kỳ trung tâm nào trong bán kính dưới 30 phút di chuyển.

Chuyển đổi số toàn diện – Lấy người dân làm trung tâm

Ứng dụng công nghệ thông tin trở thành nền tảng cốt lõi giúp Quảng Ninh tối ưu hóa quy trình tiếp nhận, xử lý hồ sơ và tăng tính minh bạch trong quản lý. Tỉnh tiên phong triển khai trợ lý ảo iSee hỗ trợ người dân 24/7, phát hành hơn 65.000 chữ ký số công cộng miễn phí, đồng thời cung cấp video hướng dẫn và mô phỏng quy trình trực tuyến giúp người dân dễ dàng thao tác.

Nhờ đó, chỉ số hài lòng của người dân và doanh nghiệp đối với dịch vụ hành chính công duy trì ở mức trên 99%. Con số này phản ánh rõ hiệu quả của mô hình chính quyền số, công dân số và dịch vụ số mà Quảng Ninh đang theo đuổi.

Dù đạt nhiều kết quả nổi bật, Quảng Ninh vẫn đối mặt với một số khó khăn trong quá trình chuyển đổi số hành chính. Hạ tầng công nghệ thông tin tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo còn hạn chế, mạng internet chưa ổn định. Một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi, còn thiếu kỹ năng sử dụng nền tảng trực tuyến, gây khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ công điện tử.

Thực tế này đòi hỏi chính quyền địa phương phải tiếp tục đầu tư hạ tầng, nâng cao năng lực số cho cán bộ, công chức và triển khai mạnh mẽ các chương trình phổ cập kỹ năng số cộng đồng để mọi người dân đều được hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi số.

Chuẩn hóa dữ liệu – Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ hành chính công

Theo Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Nguyễn Hải Vân, then chốt của mô hình “chính quyền không giấy tờ, không địa giới, không khoảng cách” chính là chuẩn hóa dữ liệu từ gốc. Trung tâm đang tái cấu trúc toàn bộ quy trình giải quyết thủ tục hành chính, xây dựng hệ thống thông tin hành chính có liên thông “dọc – ngang” giữa các cấp chính quyền, đồng thời kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia và các cơ sở dữ liệu quốc gia như dân cư, đất đai, doanh nghiệp.

Tất cả hồ sơ, biểu mẫu hành chính được chuyển đổi sang định dạng điện tử, cho phép tự động điền thông tin thông qua ứng dụng VNeID. Dữ liệu được chuẩn hóa, lưu trữ và tái sử dụng trong các thủ tục khác, đảm bảo tính liên thông và tiết kiệm thời gian cho người dân.

Trong giai đoạn tiếp theo, Quảng Ninh sẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để tự động hóa quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ. Hệ thống sẽ có khả năng nhận diện điểm nghẽn, phát hiện thủ tục rườm rà hoặc ít sử dụng để đề xuất cắt giảm hợp lý, đồng thời dự báo nhu cầu dịch vụ hành chính theo thời điểm, giúp bố trí nhân lực và cơ sở vật chất phù hợp, tránh quá tải.

“Mục tiêu là để máy móc làm việc thay người ở những khâu lặp lại, để cán bộ tập trung vào các nhiệm vụ chuyên sâu, hướng tới chính quyền thông minh thực sự,” bà Nguyễn Hải Vân nhấn mạnh.

Hướng tới chính quyền số toàn diện

Với cách tiếp cận chủ động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm, Quảng Ninh đang trở thành điểm sáng trong cải cách hành chính và chuyển đổi số cấp địa phương. Nền hành chính “ba không” không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và người dân mà còn mở đường cho mô hình chính quyền số, xã hội số và kinh tế số, nơi mọi thủ tục được thực hiện nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả.

“Một chính quyền phục vụ tốt không chỉ xử lý hồ sơ nhanh, mà còn dự đoán được nhu cầu của người dân. Đó là điều chúng tôi đang hướng tới,” lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh khẳng định.

Từ mô hình hành chính điện tử đến chính quyền số toàn diện, Quảng Ninh đang chứng minh rằng cải cách không chỉ là rút ngắn quy trình, mà là thay đổi cách chính quyền vận hành – vì người dân, bằng công nghệ, với tư duy phục vụ. Nền hành chính “không giấy tờ, không địa giới, không khoảng cách” chính là biểu tượng cho một chính quyền hiện đại, minh bạch và nhân văn trong kỷ nguyên số.