​Đảng và Nhà nước kiến tạo, người dân chủ động vươn lên thoát nghèo

Dự thảo Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội XIV của Đảng đề ra mục tiêu phát triển: “Giữ vững môi trường hoà bình, ổn định; phát triển nhanh, bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc; thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hoá tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao vì một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”. Trong đó, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD. Tỉ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026 - 2030) duy trì mức giảm 1 - 1,5 điểm%/năm.

Theo PGS.TS Nguyễn Viết Thông - Nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương, những mục tiêu đề ra tại Dự thảo là hoàn toàn khả thi. Chủ trương của Đảng và Nhà nước xuyên suốt là đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo. Trong giai đoạn vừa qua, chúng ta đã làm rất tốt công tác chăm lo an sinh và giảm nghèo bền vững. Thành tựu này được cụ thể hóa qua nhiều kết quả đo lường rõ rệt: tỷ lệ hộ nghèo đa chiều từ 4,4% năm 2021 giảm xuống còn 1,3% vào năm 2025. Tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2021 - 2025 đạt bình quân khoảng 6,3%/năm, thuộc nhóm nước tăng trưởng cao của khu vực và thế giới. Quy mô GDP năm 2025 ước đạt trên 510 tỉ USD, gấp 1,47 lần so với năm 2020, xếp thứ 32 trên thế giới, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.000 USD, gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao, được nhiều tổ chức quốc tế uy tín đánh giá cao. 

Hàng loạt chương trình, chính sách mang đậm dấu ấn nhân văn đã được ban hành và thực thi hiệu quả. Trong đó, Chương trình Mục tiêu quốc gia về Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025 đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ. Việt Nam đã trở thành điểm sáng trong công tác giảm nghèo, hoàn thành sớm mục tiêu thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc về xóa đói, giảm nghèo; là một trong 30 quốc gia đầu tiên trên thế giới áp dụng chuẩn nghèo đa chiều hỗ trợ toàn diện cho người nghèo nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trong đó theo PGS.TS Nguyễn Viết Thông, Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước không chỉ là minh chứng cho sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao của Đảng, Chính phủ, mà còn là biểu tượng sống động của tình đồng bào, của truyền thống "lá lành đùm lá rách", "thương người như thể thương thân". Với mười chữ “Xóa nhà tạm - Xây lòng dân – Mệnh lệnh từ trái tim”, Chương trình đã về đích vượt xa kỳ vọng - sớm hơn 5 năm 4 tháng so với Nghị quyết số 42-NQ/TW và sớm hơn 4 tháng so với mục tiêu Phong trào thi đua do Thủ tướng Chính phủ phát động. Qua đó, để thấy rằng chúng ta có thể biến những cái không thể thành có thể. Do đó, mục tiêu đề ra tại Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội XIV, đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo là hoàn toàn khả thi.

Dù đạt được nhiều thành tựu, công tác giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021- 2025 vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi sự linh hoạt và sáng tạo trong các chiến lược giai đoạn tiếp theo. Một trong những thách thức nổi bật là phân hóa giàu – nghèo ngày càng rõ rệt, đặc biệt giữa các vùng đồng bằng với vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu và thiên tai cực đoan cũng khiến các hộ dễ rơi vào vòng xoáy tái nghèo.  

Đổi mới cách làm, mở rộng cơ hội cho người dân và vùng lõi nghèo

Công tác giảm nghèo luôn được Đảng và Nhà nước xác định là một nhiệm vụ trọng tâm, một ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Theo PGS.TS Nguyễn Viết Thông: Đảng đề ra chủ trương, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, và người dân là chủ thể chính trong công tác giảm nghèo. Cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị - xã hội, thì sự chủ động, quyết tâm và sáng tạo của chính người dân sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện thành công mục tiêu giảm nghèo bền vững. Đặc biệt, trong bối cảnh sắp xếp các đơn vị hành chính, vận hành chính quyền địa phương hai cấp đang mở ra không gian phát triển mới của 34 tỉnh, thành trên cả nước. Việc khơi dậy nội lực và khát vọng vươn lên của người dân sẽ giúp dân tộc bước nhanh vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng và văn minh.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả giảm nghèo trong giai đoạn 2026 - 2030, các chuyên gia nhấn mạnh cần đổi mới trong cách thức tiếp cận, vừa tập trung vào hỗ trợ trực tiếp, vừa phát huy năng lực tự lực của người dân. Các chương trình giảm nghèo trước đây có lúc chồng chéo, dàn trải; giờ đây việc triển khai cần tập trung hơn, có trọng tâm, trọng điểm, từ việc cấp vốn, hỗ trợ sinh kế đến đào tạo nghề, hướng nghiệp và kết nối thị trường.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương - Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội: Trong thời gian tới, chắc chắn dòng lao động di cư sẽ có nhiều thay đổi. Để thu hút lao động từ các vùng “lõi nghèo”, vùng sâu, vùng xa xuống các nhà máy, khu công nghiệp thì cần có những giải pháp tổng thể như cung cấp thông tin thị trường lao động một cách đầy đủ, đào tạo tay nghề, đồng thời hỗ trợ tư vấn kết nối việc làm đồng bộ.  Tuy nhiên trong tầm nhìn dài hạn, nhất là trong bối cảnh công nghệ phát triển, kinh tế số và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ sẽ có ảnh hưởng nhất định đến quá trình di cư lao động. Theo đó, người lao động, đặc biệt là thế hệ thanh niên có thể tự khởi nghiệp ngay tại quê nhà bằng cách ứng dụng công nghệ… PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương cho rằng, việc ứng dụng công nghệ kết hợp các chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm tại chỗ sẽ giúp thu hẹp khoảng cách địa lý, khoảng cách về trình độ đối với các nhóm dân tộc thiểu số và các vùng lõi nghèo. Các chương trình dự án thiết kế trong giai đoạn tới cần chú trọng nhiều hơn đến việc khởi nghiệp của thành niên, khai thác tiềm năng của địa phương kết hợp thu hút doanh nghiệp về địa phương….

Những giải pháp này không chỉ nhắm tới việc giảm nghèo thực chất, mà còn tạo điều kiện phát triển bền vững, nâng cao năng lực và cơ hội cho người dân. Đây là cách tiếp cận đa chiều, kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế, cải thiện phúc lợi xã hội và phát triển nhân lực địa phương, đồng thời giảm thiểu các rủi ro do thiên tai, dịch bệnh hay biến đổi môi trường.

​