Chuyển đổi kép: Lối đi tất yếu cho phát triển bền vững
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nêu 12 định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026 - 2030, trong đó nhấn mạnh tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực. Điều đó cho thấy, “chuyển đổi kép: xanh hóa và số hóa” là yêu cầu khách quan, là lựa chọn chiến lược, là ưu tiên hàng đầu; đồng thời cũng là nền tảng, tạo động lực thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.
* Chuyển đổi kép: Động lực cốt lõi cho tăng trưởng nhanh và bền vững
Trong bối cảnh toàn cầu bước vào giai đoạn phát triển mới với sự bứt phá của khoa học – công nghệ và yêu cầu cấp thiết về phát triển bền vững, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã trở thành xu thế tất yếu, là động lực cốt lõi cho sự phát triển của doanh nghiệp. Thích ứng với xu thế này, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, lấy “chuyển đổi kép: xanh hóa và số hóa” làm nền tảng trọng tâm.
Bộ Chính trị đã ban hành các quyết sách quan trọng trong các lĩnh vực trụ cột, chiến lược, đặc biệt là Nghị quyết số 57 nhấn mạnh: phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu; thúc đẩy chuyển đổi số, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ xanh, công nghệ phát thải thấp; kiến tạo phát triển các mô hình kinh tế mới, kinh tế số, kinh tế xanh; chuyển dịch mạnh mẽ từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo; phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng sạch... Quốc hội, Chính phủ đã ban hành các nghị quyết cụ thể hóa và triển khai quyết liệt thực hiện các Nghị quyết của Đảng.
Để thực hiện thành công mục tiêu chiến lược phát triển nhanh, bền vững, thì “chuyển đổi kép: xanh hóa và số hóa” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Do đó, Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh làm động lực chính trong tất cả các ngành, lĩnh vực, đặc biệt là những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế. Đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế; thúc đẩy mạnh mẽ công nghiệp hóa, hiện đại hóa dựa trên 2 yếu tố nền tảng là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, phát triển mạnh mẽ kinh tế số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế sáng tạo, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ… Tập trung hoàn thiện thể chế, hạ tầng và nhân lực chất lượng cao để thúc đẩy mạnh mẽ quá trình “chuyển đổi kép: xanh hóa và số hóa”; nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và năng suất, chất lượng, hiệu quả, khả năng chống chịu, sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Xu hướng chuyển đổi kép (bao gồm chuyển đổi đổi số và chuyển đổi xanh) đang mở ra cơ hội to lớn, tạo động lực mạnh mẽ cho Việt Nam, cũng như cộng đồng doanh nghiệp tiến hành chuyển đổi sang mô hình kinh doanh mang tính bền vững, nhưng cũng tạo ra nhiều thách thức về thể chế, tài chính, công nghệ.
*Chuyển đổi kép: Hướng đi tất yếu để doanh nghiệp Việt đạt tăng trưởng hai con số
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với kinh tế toàn cầu và cam kết hướng tới phát thải ròng bằng "0" (Netzero) vào năm 2050, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh (chuyển đổi kép) không còn là sự lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia của Việt Nam. Đây là nhấn mạnh của các chuyên gia trong nước và quốc tế tại Hội nghị Quốc tế - Phiên họp thường niên lần thứ 18 APRSCP “Kết nối Khoa học và Công nghiệp – Giải pháp thúc đẩy chuyển đổi kép, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cho các lĩnh vực công nghiệp trọng điểm hướng đến mục tiêu trung hòa carbon” diễn ra ngày 26/10/2026 tại TP.HCM. Đây cũng là sự kiện bên lề Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 với chủ đề “Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới”. Hội nghị đã tập trung vào các vấn đề kết nối khoa học với công nghiệp, chuyển đổi số phục vụ chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn trong các ngành công nghiệp ưu tiên, tài chính xanh và hợp tác quốc tế. Đồng thời chia sẻ giải pháp góp phần xây dựng nền công nghiệp Việt Nam xanh, thông minh, hiện đại và có sức cạnh tranh cao trong dòng chảy hội tụ của các cực tăng trưởng mới toàn cầu.
Sáng kiến Cảng xanh và Cảng thông minh được triển khai đồng bộ tại Cảng Quốc tế Long An. Ảnh: TTXVN phát
Còn tại Diễn đàn: “Chuyển đổi kép - Động lực cho tăng trưởng kinh tế: Góc nhìn từ chính sách đến thực tiễn”, ông Nguyễn Hồng Hiển, Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, bài học của nhiều doanh nghiệp cho thấy tốc độ tăng trưởng chỉ thực sự có giá trị khi được nâng đỡ bởi nền tảng bền vững thông qua "chìa khoá" chuyển đổi kép.
Với doanh nghiệp, chuyển đổi số là công cụ để tăng hiệu suất, giảm chi phí, mở rộng thị trường và nâng cao trải nghiệm khách hàng; trong khi chuyển đổi xanh giúp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, tối ưu tài nguyên và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (môi trường – xã hội – quản trị doanh nghiệp) đang ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu. Khi doanh nghiệp Việt Nam đồng thời số hóa và xanh hóa, chúng ta không chỉ sản xuất hiệu quả hơn, mà còn tiến gần hơn đến chuẩn mực toàn cầu về quản trị, môi trường và công nghệ.
Chuyển đổi kép - số hóa song hành với xanh hóa - đang chuyển từ định hướng phát triển dài hạn trở thành yêu cầu hiện hữu đối với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trước sức ép ngày càng lớn từ thị trường xuất khẩu cùng các chính sách trong nước thúc đẩy chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực tư nhân, doanh nghiệp không còn đứng trước câu hỏi có nên chuyển đổi hay không, mà là phải bắt đầu từ đâu và triển khai như thế nào để không bị chậm nhịp.
Nông dân An Giang thu hoạch lúa trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Ảnh: Thanh Sang-TTXVN
Bà Nguyễn Việt Huệ, đại diện Cục Phát triển Doanh nghiệp Tư nhân và Kinh tế Tập thể (APED) - Bộ Tài chính khẳng định mạnh: chuyển đổi kép – sự kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh – không tách rời, mà gắn bó chặt chẽ, bổ trợ cho nhau để hình thành mô hình kinh doanh hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh lâu dài.
Bà Huệ cho rằng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng, tạo việc làm và ổn định xã hội, việc thực hiện chuyển đổi kép vừa là cơ hội, vừa là thách thức lớn.
Chia sẻ vấn đề này, TS Michaela Baur, Giám đốc Quốc gia Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tại Việt Nam nhấn mạnh “Chuyển đổi kép rất cần thiết để doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong một thị trường toàn cầu ngày càng trở nên cạnh tranh.
Xu hướng chuyển đổi kép (bao gồm chuyển đổi đổi số và chuyển đổi xanh) đang mở ra cơ hội to lớn, tạo động lực mạnh mẽ cho Việt Nam, cũng như cộng đồng doanh nghiệp tiến hành chuyển đổi sang mô hình kinh doanh mang tính bền vững, nhưng cũng tạo ra nhiều thách thức về thể chế, tài chính, công nghệ...Sự giao thoa giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh tạo nên sức mạnh tổng hợp hỗ trợ lợi ích của cả hai. Chuyển đổi số không chỉ là phương tiện hiện đại hóa nền kinh tế, mà còn cung cấp các công cụ mạnh mẽ để thúc đẩy tăng trưởng xanh, trong khi các hoạt động xanh có thể thúc đẩy việc áp dụng các giải pháp số bền vững.
Thúc đẩy tăng trưởng xanh thông qua chuyển đổi số thực sự đang mang đến cho Việt Nam cơ hội đặc biệt để đạt được sự phát triển bền vững, nâng cao năng suất lao động và cải thiện chất lượng cuộc sống người dân. Nhưng để có được kết quả như vậy, cần có một cộng đồng doanh nghiệp có nhận thức cao về trách nhiệm, đồng thời tiên phong và tích cực hành động đổi mới sáng tạo, dù phải đối mặt với những khó khăn, thử thách lớn về tài lực, nhân lực.
* Chuyển đổi kép mở đường tăng trưởng bền vững
Ông Đặng Huy Đông, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (VGA) nhận định, nếu chuyển đổi số được xem là lựa chọn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh thì chuyển đổi xanh đang dần trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh và tiếp cận thị trường. Doanh nghiệp có thể lựa chọn mức độ chuyển đổi số khác nhau, nhưng chuyển đổi xanh là yêu cầu tất yếu. Nếu không đáp ứng được các tiêu chuẩn xanh, doanh nghiệp có nguy cơ bị loại khỏi thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trên thế giới, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang được tiếp cận như một quá trình “chuyển đổi kép”, trong đó hai lĩnh vực bổ trợ lẫn nhau để tạo ra các giá trị kinh tế mới. Chuyển đổi số giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, quản trị và dữ liệu, trong khi chuyển đổi xanh góp phần giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Phối cảnh Nhà máy điện gió Hòa Bình 2-1 và Nhà máy điện gió Hòa Bình 4 tại xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau. Ảnh: Tuấn Phi - TTXVN
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu thay thế các thiết bị tiêu tốn nhiều năng lượng bằng công nghệ tiết kiệm điện, ứng dụng giải pháp số trong quản lý sản xuất, sử dụng năng lượng tái tạo hoặc triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn. Đây đều là những bước đi cụ thể góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải.
Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt phát triển mới, nơi lợi thế cạnh tranh không còn dựa vào tài nguyên hay chi phí lao động mà dựa vào công nghệ, tri thức và tiêu chuẩn xanh. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là hai trục chiến lược hội tụ, tạo ra “năng lực phát triển kép” cho nền kinh tế thông minh. Chuyển đổi kép” không đơn thuần là một giải pháp tình thế hay một xu hướng ngắn hạn, mà là con đường chiến lược sống còn để Việt Nam bứt phá vươn lên trong kỷ nguyên mới. Việc biến thách thức thành cơ hội thông qua khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ là chìa khóa vàng giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ toàn cầu và hiện thực hóa thành công khát vọng phát triển thịnh vượng, phồn vinh./.