Làng nghề - Nền tảng cốt lõi của OCOP Hà Nội

Hà Nội hiện có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, là nơi hội tụ của 47/52 ngành truyền thống cả nước. Đây không chỉ là một số mô tả sáng tạo nhẹ nhàng mà còn phù hợp với chiều sâu văn hóa và tiềm năng phát triển kinh tế rất lớn của Thủ Đô. Trong nhiều năm qua, hệ thống làng nghề đã đóng vai trò là "nguồn lực nội sinh" quan trọng, tạo nền tảng để Hà Nội phát triển chương trình OCOP theo hướng đặc biệt với nhiều địa phương khác.

Thay vì chỉ tập trung vào các sản phẩm nông nghiệp trí tuệ, OCOP Hà Nội phát triển đa dạng nhóm sản phẩm, trong đó các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, chế biến truyền thống, thực phẩm đặc sản và sản phẩm gắn với du lịch làng nghề tỷ lệ đáng kể. Mỗi sản phẩm không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn chứa đựng câu chuyện lịch sử nghề lịch sử, kỹ năng của người thợ và bản sắc văn hóa của từng vùng quê.

Theo thống kê của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội, tính đến nay, Thủ đô đã đánh giá, phân loại được 3.317 sản phẩm OCOP, tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm. Trong đó có 6 sản phẩm đạt 5 sao, 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.571 sản phẩm 4 sao và 1.718 sản phẩm 3 sao.

Từ sau ngày 01/7/2025, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, tổ chức đánh giá các sản phẩm mới, cho thấy sức lan tỏa của Chương trình OCOP ngày càng rộng rãi. Đáng chú ý, khoảng 25% sản phẩm OCOP của Hà Nội có nguồn gốc từ truyền thông làng nghề và làng nghề. Đây là nhóm sản phẩm có thể biết lợi thế riêng của Thủ Đô, khi đáp ứng các chi chí nghiền về chất lượng, an toàn, truy nguồn gốc, vừa mang đậm dấu ấn văn hóa.

Quảng Phú Cầu - Từ làng truyền thống đến OCOP và du lịch nông nghiệp

Làng nghề Quảng Phú Cầu nổi tiếng với nghề làm hương truyền thống, là một trong những ví dụ tiêu biểu cho kết quả hiệu quả của OCOP gắn kết với phát triển làng nghề. Sinh ra trong gia đình nhiều đời làm hương, bà Phạm Thị Đông - Giám đốc Công ty TNHH Tinh hoa Làng Hương Việt - đã chọn con đường đầu tư bài bản, kết hợp hài hài hòa giữa công nghệ hiện đại và chăm sóc phương thức sản xuất truyền thống.

Việc đầu tư tỷ đồng vào dây xích sản xuất tiên tiến giúp nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng tốt hơn, trong khi các dòng hương truyền thống như hương đen, hương thuốc Bắc, hương quế, hương bài vẫn được duy trì như những sản phẩm cốt lõi. Theo bà Phạm Thị Đông, việc đơn giản lựa chọn các sản phẩm này tham gia đánh giá giá, phân loại OCOP không chỉ cần thiết bị vào mục tiêu thương mại mà còn là cách để giữ "nghề nghiệp" và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Thực tế cho thấy, sau khi được công nhận OCOP, các sản phẩm hương thơm của Quảng Phú Cầu đã có thị trường ổn định hơn, giá trị bán ra tăng lên, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho hàng tết lao động tại địa phương. Từ một hệ thống truyền thông làng nghề, Quảng Phú Cầu đang từng bước khẳng định hiệu quả trên thị trường rộng hơn, được Thành phố Hà Nội đưa ra điểm du lịch phía Nam Hà Nội với mong muốn kích thước du lịch gắn với sản phẩm thương mại hóa OCOP và du lịch nông nghiệp.

Chương trình OCOP đã trở thành một trong những động lực cung cấp kinh tế nông thôn Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. Thông qua chương trình, nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ đã chuyển đổi tư duy, từng bước hình thành các hợp tác xã, doanh nghiệp, tạo liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Quy trình đánh giá, phân loại OCOP với các tiêu chí rõ ràng về chất lượng, bao bì, nhãn mạch, câu chuyện sản phẩm đã giúp nâng cao mặt bằng chung của sản phẩm nông thôn Thủ Đô. Nhiều sản phẩm sau khi đạt OCOP ghi nhận mức giá bán tăng từ 15-30%, mở rộng thị trường ra ngoài địa phương và tiếp cận các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại, sàn thương mại điện tử. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, OCOP còn góp phần giữ chân lao động nông thôn, đặc biệt là lao động trẻ, thông qua việc tạo ra các mô hình sản xuất, kinh doanh có phát triển mong phát triển lâu dài.

Hướng tới phát triển OCOP theo chiều sâu và bền vững

Bên cạnh những kết quả tích cực, việc phát triển sản phẩm OCOP từ làng nghề tại Hà Nội vẫn không có giới hạn. Theo đánh giá của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố, một số sản phẩm còn thiếu tính khác biệt, chưa khai thác sâu giá trị văn hóa hóa để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Nguyên nhân chủ yếu là thiếu nguồn nhân lực chuyên sâu về quản trị doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu và tiếp thị. Phần lớn các hộ sản xuất, doanh nghiệp nhỏ tại làng nghề vẫn quen thuộc với phương pháp truyền thông sản xuất, ít nhất là cho thiết kế bao bì, truyền thông và nghiên cứu thị trường. Ở đó, sự liên kết giữa các chủ thể OCOP trong cùng một chuỗi giá trị nhưng lại có ranh giới, chưa hình thành những thương hiệu đủ mạnh để vươn xa.

Trước yêu cầu phát triển trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, nhiều ý kiến ​​cho rằng Hà Nội cần chuyển tâm trí từ phát triển nhanh chóng về số lượng sang nâng cao chất lượng và chiều sâu cho sản phẩm OCOP. Trước hết, cần phải tiếp tục nhanh chóng, bảo tồn và nâng cao giá trị của các hệ thống truyền thông nghề nghiệp - nguồn cốt lõi "nguyên liệu văn hóa" của OCOP Hà Nội.

Song song với đó, việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho các chủ thể OCOP, đặc biệt là kỹ năng quản trị thương hiệu, thiết kế bao bì, xây dựng câu chuyện sản phẩm và ứng dụng công nghệ số, được xem là giải pháp sau đó. Việc thí điểm các mô hình liên kết vùng, liên kết chuỗi giữa làng nghề, hợp tác và doanh nghiệp lớn cũng cần được cung cấp hình ảnh thành chuỗi giá trị OCOP có sức cạnh tranh cao.

Phát triển OCOP không chỉ dừng lại ở việc chứng nhận sản phẩm đạt sao mà cần hướng dẫn xây dựng một hệ thống sinh thái OCOP đồng bộ - từ thiết kế sản phẩm, không trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm, đến kết nối du lịch và thị trường xuất khẩu. Trong đó, chính quyền địa phương đóng vai trò kiến ​​trúc, hỗ trợ xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiêu điểm.

Thực vật phát triển chương trình OCOP tại Hà Nội cho thấy, mỗi sản phẩm OCOP làng nghề dù được đầu tư bài bản không chỉ là một hàng hóa có giá trị kinh tế mà còn là một "đại sứ văn hóa", mang theo câu chuyện về con người, lịch sử và bản sắc của vùng đất Thăng Long - Hà Nội./.

---

Thông tin có sự phối hợp với Văn phòng Điều phối Chương trình Xây dựng Nông thôn mới Thành phố Hà Nội.